Nowości

Sztuki piękne pod Tatrami Teresy Jabłońskiej to monumentalny, dwujęzyczny album o tym, jak Tatry, Zakopane i kultura góralska stały się jednym z istotnych źródeł inspiracji polskiej sztuki. Drugie, przejrzane i uzupełnione wydanie przywraca czytelnikom książkę poświęconą artystycznemu fenomenowi Tatr i Zakopanego.

Od początku XIX wieku Tatry przyciągały badaczy, podróżników, kuracjuszy, taterników, twórców różnych dziedzin. Stawały się przestrzenią poznania, zachwytu, wolności, ale także miejscem pracy artystycznej. U ich podnóża kształtował się fenomen Zakopanego – tu przyroda, kultura ludowa, sztuka, życie intelektualne i towarzyskie splatały się w sposób szczególny.

Teresa Jabłońska prowadzi czytelnika przez tę wielowątkową historię, pokazując, jak Tatry były odkrywane, opisywane, rysowane i fotografowane, a następnie coraz mocniej obecne w malarstwie, grafice, rzeźbie i sztuce użytkowej. To książka nie tylko o dziełach sztuki, lecz także o sposobach patrzenia: od romantycznego zachwytu nad tym, co nieznane i niedostępne, przez potrzebę wiernego studiowania natury, po fascynację kulturą góralską, stylem zakopiańskim i środowiskiem artystycznym pod Giewontem.

Album obejmuje sztukę inspirowaną Tatrami od najstarszych przedstawień po dwudziestolecie międzywojenne. W książce pojawia się imponujące grono artystów ważnych dla polskiej sztuki: od Jana Nepomucena Głowackiego, Wojciecha Gersona, Aleksandra Kotsisa, Walerego Eljasza, Stanisława Witkiewicza i Leona Wyczółkowskiego, przez Wojciecha Weissa, Władysława Skoczylasa, Władysława Jarockiego, Wojciecha  Brzegę, Augusta Zamoyskiego, Zbigniewa Pronaszkę, Tytusa Czyżewskiego, Tymona Niesiołowskiego, Kazimierza Sichulskiego i Leona Chwistka, po Anielę Pawlikowską, Zofię Stryjeńską, Rafała Malczewskiego i Stanisława Ignacego Witkiewicza. Autorka przygląda się także fotografii tatrzańskiej, rozwojowi szkół artystyczno-zawodowych, sztuce użytkowej i stylowi zakopiańskiemu. Sztuki piękne pod Tatrami nie zamykają zatem historii tatrzańskich inspiracji w jednej dziedzinie. Pozwalają zobaczyć cały nurt – rozległy, różnorodny, pełen napięć między naturą a kulturą, sztuką wysoką a ludową, rzeczywistością a wyobrażeniem, centrum a peryferiami.

Album ma zarazem charakter wyobrażonej kolekcji sztuk pięknych pod Tatrami. Większość reprodukowanych prac pochodzi ze zbiorów Muzeum Tatrzańskiego im. Dra Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem, jednak główną oś narracji tworzą również dzieła z innych ważnych polskich kolekcji muzealnych, m.in. Muzeum Narodowego w Krakowie i Muzeum Narodowego w Warszawie. Dzięki temu książka przekracza granice jednej instytucji i ukazuje sztukę z kręgu Tatr jako część szerszej historii polskiej kultury.

Książka w naturalny sposób łączy też obszary, którymi zajmują się jej współwydawcy – Tatrzański Park Narodowy i Muzeum Tatrzańskie. Opowiada o wzajemnym przenikaniu się świata natury i ludzkiej twórczości. 

Ponad 300 reprodukcji najwyższej jakości, blisko 480 stron, duży albumowy format, płócienna oprawa z obwolutą sprawiają, że jest to publikacja do uważnego czytania i oglądania, ale także pozycja, która może stać się ważną częścią domowej biblioteki miłośników Tatr, Zakopanego, historii sztuki i kultury polskiej.


O Autorce:

Teresa Jabłońska z d. Filipowicz (ur. 1944) – historyczka sztuki, kuratorka wystaw, wieloletnia dyrektorka Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem. Studia z historii sztuki ukończyła na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. W 1968 r. rozpoczęła pracę w Muzeum im. Władysława Orkana w Rabce, a w 1977 r. – w Muzeum Tatrzańskim im. Dra Tytusa Chałubińskiego, którym kierowała w latach 1991–2012. Zajmuje się podhalańską sztuką ludową, stylem zakopiańskim oraz fenomenem kolonii artystycznej w Zakopanem, ze szczególnym uwzględnieniem relacji między ludowością a sztuką wysoką oraz przenikania się form i idei. W jej zainteresowaniach badawczych pojawia się także ochrona zabytków Podtatrza. Autorka książek, opracowań naukowych i katalogów.